Ga 106 · Tuyến N3Lộ trình chuyên sâu · Bài 20

Ngữ pháp · Bài 106

～と…た／～たら…た（発(はっ)見(けん)・意(い)外(がい)）

Khi làm ~ thì phát hiện ra / bỗng xảy ra… (vế sau là điều người nói nhận ra hoặc sự việc ngoài ý muốn, không phải hành động có chủ ý của người nói, câu kết thúc ở thì quá khứ)

Cấu trúcVる + と／Vた + ら, vế sau: …た

Ví dụ

①Phát hiện
朝(あさ)カーテンを開(あ)けると、外(そと)は一(いち)面(めん)の雪(ゆき)だった。
Sáng ra kéo rèm thì thấy bên ngoài tuyết đã phủ trắng xóa.
②Sự việc bất ngờ
家(いえ)を出(で)たら、急(きゅう)に雨(あめ)が降(ふ)ってきた。
Vừa ra khỏi nhà thì trời bỗng đổ mưa.
③Kết quả khi thử làm
新(あたら)しくできた店(みせ)に行(い)ってみたら、意(い)外(がい)に安(やす)かった。
Thử đến cửa hàng mới mở thì thấy giá rẻ không ngờ.

Lưu ý

※ たら hay dùng trong văn nói, と hay dùng trong văn kể chuyện, văn viết.

～と…た（連(れん)続(ぞく)・習(しゅう)慣(かん)）

Hành động xảy ra liên tiếp của cùng một người trong quá khứ (vừa ~ là…), hoặc thói quen lặp lại trong quá khứ (cứ hễ ~ là…)

Cấu trúcVる + と, vế sau: …た

Ví dụ

①Hành động liên tiếp (văn kể chuyện)
父(ちち)は家(いえ)に帰(かえ)ると、すぐにテレビをつけた。
Bố vừa về đến nhà là bật ngay tivi.
②Thói quen trong quá khứ
子(こ)どものころは、夏(なつ)休(やす)みになると毎(まい)日(にち)川(かわ)で泳(およ)いだ。
Hồi nhỏ, cứ đến kỳ nghỉ hè là ngày nào tôi cũng bơi ở sông.

Lưu ý

※ Ở nghĩa này vế sau là hành động có ý chí của chủ ngữ, khác với nghĩa phát hiện.

～も…ば～も…／～も…なら～も…

Cả ~ lẫn ~, ~ đã… mà ~ cũng… (liệt kê hai điều cùng chiều: Cùng tốt hoặc cùng xấu)

Cấu trúcNも + Vば／Aい bỏ い + ければ／Aな bỏ な + なら／N + なら, Nも + …

Ví dụ

①～も～ば～も
この店(みせ)は値(ね)段(だん)も安(やす)ければ、料(りょう)理(り)もおいしい。
Quán này giá đã rẻ mà đồ ăn cũng ngon.
②～も～なら～も
この町(まち)は交(こう)通(つう)も便(べん)利(り)なら、自(し)然(ぜん)も豊(ゆた)かだ。
Thị trấn này giao thông đã thuận tiện mà thiên nhiên cũng phong phú.
③NもNならNもN (chê cả hai)
うそをつく子(こ)も子(こ)なら、それを叱(しか)らない親(おや)も親(おや)だ。
Con nói dối đã không ra gì, bố mẹ không mắng con cũng chẳng ra gì.

～たら／～ば／～と（仮(か)定(てい)）

Lưu ý khi dùng để giả định: ～と chỉ kết quả tất yếu, tự nhiên. Vế sau là ý chí, nhờ vả, mời thì dùng ～たら (～ば chỉ được khi vế trước là trạng thái: 時(じ)間(かん)があれば), không dùng ～と. Giả định trái với sự thật: ～ば／～たら + ～のに

Cấu trúcVる + と, Vば, Vた + ら

Ví dụ

①と: Kết quả tất yếu
このボタンを押(お)すと、お湯(ゆ)が出(で)ます。
Bấm nút này thì nước nóng sẽ chảy ra.
②たら: Vế sau là nhờ vả, ý chí
駅(えき)に着(つ)いたら、電(でん)話(わ)してください。
Khi đến ga thì hãy gọi điện cho tôi nhé.
③Trái với sự thật (tiếc nuối)
もう少(すこ)し早(はや)く家(いえ)を出(で)れば、間(ま)に合(あ)ったのに。
Giá mà ra khỏi nhà sớm hơn một chút thì đã kịp rồi.

Lưu ý

✗ 駅(えき)に着(つ)くと、電(でん)話(わ)してください → 駅(えき)に着(つ)いたら、電(でん)話(わ)してください