です・ます体: Văn lịch sự (thư, phát biểu, bài viết gửi người đọc cụ thể). だ・である体: Thể thường dùng trong văn viết (báo cáo, luận văn, báo chí, nhật ký), である trang trọng hơn だ
Ví dụ
①です・ます体
私の町は小さいですが、とても静かです。
Thị trấn của tôi tuy nhỏ nhưng rất yên tĩnh.
②だ・である体
日本の人口は年々減っている。これは大きな問題である。
Dân số Nhật Bản đang giảm dần qua từng năm. Đây là một vấn đề lớn.
Cách chuyển sang だ・である体: N・Aな: です → だ／である. V・Aい: Bỏ です・ます, dùng thể thường (không thêm だ). でしょう → だろう, ～ましょう → ～よう, ～ません → ～ない
Ví dụ
①N・Aな
彼は優秀な学生である。
Anh ấy là một sinh viên ưu tú.
②V・Aい
今年の夏は、例年より暑い。
Mùa hè năm nay nóng hơn mọi năm.
③だろう (thay でしょう)
この問題は、今後も続くだろう。
Vấn đề này có lẽ sẽ còn tiếp diễn trong thời gian tới.
Lưu ý
Trong bài viết (nhất là だ・である体) phải đổi từ ngữ văn nói sang văn viết: けど → が, だから → そのため, でも → しかし, ちゃう → てしまう, てる → ている, っていう → という, すごく → 非常に, ちょっと → 少し
Ví dụ
①Liên từ (けど → が)
値段は高いが、品質はとてもいい。
Giá thì đắt nhưng chất lượng rất tốt.
②Dạng rút gọn (ちゃう → てしまう)
大切な書類をなくしてしまった。
Tôi đã làm mất giấy tờ quan trọng.
③Từ ngữ (っていう → という, すごく → 非常に)
「ふるさと」という歌は、非常に多くの人に愛されている。
Bài hát "Furusato" (Quê hương) được rất nhiều người yêu mến.
Trong một bài viết phải dùng thống nhất một văn phong (cả bài です・ます hoặc cả bài だ・である), không trộn lẫn. Riêng mệnh đề bổ nghĩa cho N, phần trước と思う・時… và lời trích dẫn thì vẫn dùng thể thường
Ví dụ
①Thống nhất です・ます
昨日は友達と海に行きました。とても楽しかったです。
Hôm qua tôi đã đi biển cùng bạn. Chuyến đi rất vui.
②Mệnh đề bổ nghĩa N dùng thể thường
昨日行った店は、とても安かったです。
Cửa hàng hôm qua tôi đến bán rất rẻ.
Lưu ý
